--- ---

In verband met de vakantieperiode ontvangt u de komende weken geen technische analyse. Medio augustus ontvangt u de volgende technische analyse weer. Ik wens u een fijne zomervakantie toe.

Vandaag zal ik meerdere belangrijke indices bespreken en de eurodollar situatie. Het gaat daarbij vooral om het middellange tot langetermijnbeeld en mijn verwachtingen voor de komende maanden. Sinds begin dit jaar zien we een groot topvormingsproces dat naar mijn mening in de 2e helft van 2018 een verder neerwaarts vervolg kan krijgen. De belangrijkste vraag daarbij is of de langetermijnbullmarkt daarbij ten einde zal komen. Deze bullmarkt werd veelal begin 2009 gestart en is daarmee al ruim 9 jaar onderweg, een zeer lange periode voor een bullmarkt. Deze bullmarkt is ook krachtig. Zo is de S&P500 opgelopen vanaf de 666 in maart 2009 tot een all-time high begin dit jaar van 2.872. In deze gehele periode vonden een tweetal zeer forse correcties plaats, in 2011 en in 2015-2016. Deze bewegingen zorgden voor de hogere langetermijnbodems. Na de vorming van de meest recente langetermijnbodem in 2016 bij 1.810 is de S&P 500 in een versteilingsfase terecht gekomen waarna hij in 2 jaar tijd ruim 1.000 opliep zonder echte tegenreacties die groter waren dan 6%. Dit jaar wordt tot op heden gekenmerkt door enkele forsere correcties van zelfs ruim 12%. Daarbij werd de versteilingsfase sinds begin 2016 steeds verder onder druk gezet. Zodra deze wordt gebroken (nu 2.710) lijkt een krachtige verdere correctie te kunnen worden ingezet. In dat scenario lijkt een verdere voortzetting richting in eerste instantie de zone 2.350 – 2.400 realistisch. Overigens zou een beweging boven de jaartop van 2.872 zorgen voor meer opwaarts potentieel en uitstel van de verwachte forse neerwaartse draai. Zoals in het verleden vaker genoemd, in dat scenario wordt het euforische elastiek nog krachtiger uitgerekt.

Grafiek S&P 500 op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018, Zie ook onze uitleg van technische begrippen

Voorlopende indices SOX en DJ Transport Index voeren neerwaartse druk op
Een van de weinige Amerikaanse indices die zijn jaartop nog wel wist te verhogen in de afgelopen weken ten opzichte van de jaartop van begin januari is de Nasdaq 100. Wel werden in deze index al meerdere versteilingsfases gebroken in het eerste kwartaal, maar de langere stijgende bodemlijn moet nog worden gebroken om een krachtige trendomkeer in het langere technische beeld te verkrijgen. Deze bodemlijn ligt inmiddels een aanzienlijk stuk lager bij 6.660. De DJ Transport Index en de Semiconductor Index (SOX) worden gezien als voorlopende indices die vaak eerder het omkeersignaal geven dan veel andere indices. Eind 2008 werd in de SOX de bodem geplaats rond de 180 punten. Tot 2016 was er sprake van een krachtige en brede opgaande langetermijntrend. De meervoudige bodem in 2016 bij 550 was het startsein voor een zeer krachtige opgaande versteilingsfase. In het eerste kwartaal werd een hogere all-time high op de borden gezet rond de 1.450 punten, een stijging in 2 jaar tijd van 900 punten vanaf de 550 bodem. Toch lijkt deze versteilingsfase al ten einde te zijn gekomen. De sinds 2016 steile opgaande bodemlijn werd al meerdere keren neerwaarts gebroken en we zien nog steeds de contouren van een zeer groot toppatroon sinds eind vorig jaar. Ook zien we een aantal lagere toppen ontstaan vanaf de 1.450-top. De belangrijkste te breken steun ligt rond de 1.225, de neklijn van een groot toppatroon. De afstand hiernaartoe is nog steeds aanzienlijk, maar ik verwacht dat in de komende tijd de druk op deze steun opgevoerd kan worden. Daaronder start een krachtige neerwaartse vervolgfase. Pas boven de 1.450 lijkt de neerwaartse druk enigszins van de ketel te worden gehaald, maar een dergelijke beweging verwacht ik eigenlijk niet. Een andere belangrijke en veelal voorlopende index is de DJ Transport Index. Deze index noteerde begin 2009 nog op een dieptepunt van ongeveer 2.100 en vormde dit jaar een all-time high bij 11.420. Ook hier een enorme stijging waarbij vooral de versteiling vanaf de 2016 bodem (7.000) opvalt. Deze index zet de laatste weken al geregeld de sinds 2016 stijgende bodemlijn onder druk en deze staat op het punt om structureel gebroken te worden. Dit zou een krachtig neerwaarts vervolgsignaal opleveren. Ook in de DJ Transport Index zien we een patroon van lagere toppen waarbij pas boven de 11.420 de opgaande langetermijnweg weer kan worden vervolgd naar hogere niveaus, een situatie die ik niet verwacht. Zodra de 10.190 neerwaarts wordt gebroken, wordt de volgende fase in de dalende (langere) trend gestart.

Grafiek SOX Index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

Grafiek DJ Transport Index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

China al langere tijd in een dalende trend
De Chinese Index (HangSeng China Enterprises Index) bevindt zich al langere tijd in een forse bearmarkt. De stijgende langetermijntrend werd enige tijd geleden gebroken en daarvoor werd al een krachtige versteilingsfase neerwaarts gebroken. Vanaf een niveau van 14.000 begin dit jaar is hij al teruggevallen naar de 10.500. Een tijdelijke opleving voor de vorming van een volgende lagere top is nog mogelijk, waarbij zelfs bewegingen naar 11.500 niet mogen worden uitgesloten. Ik verwacht dat de neerwaartse weg uiteindelijk zal worden vervolgd naar niveaus van rond de 9.000 punten.

Grafiek Hang Seng China Enterprises Index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

AEX: blijft de AEX onder de dubbele jaartop? En komt de neerwaartse druk binnenkort terug?
Hoe staan de Europese indices er dan voor? De AEX heeft al begin dit jaar de stijgende sinds 2016 trend neerwaarts gebroken. Toch vond in deze index een hertest van de jaartop plaats bij 572,80. Een structureel slot hierboven zou ruimte vrijmaken richting de 590 – 600, maar deze beweging kan dan nog steeds worden gezien als terugtest naar de voormalige stijgende bodemlijn. Om de stijgende langetermijnbodemlijn te breken, moet de AEX onder de sinds 2009 stijgende bodemlijn breken die nog net onder de 500 puntengrens ligt. Tot op heden is er dus sprake van een neerwaartse doorbraak van de sinds 2016 stijgende bodemlijn, de vorming van een dubbele top bij 572,80 en de vorming van veel toppatronen op de langere grafieken. Zo werden op de maandgrafiek bij de dubbele top zowel een bearish engulfing evenals een shooting star gevormd. Als we kijken naar de bewegingen die in de afgelopen weken plaatsvonden, dan vond een kleine correctie plaats tot aan de 544. Hiermee werd kortstondig ook het 200-daags gemiddelde neerwaarts gebroken. Dit was echter het startpunt van de huidige opleving die gisteren een krachtig vervolg kreeg. Hij nadert nu opnieuw de dubbele top bij 572,80 en presteert daarmee aanzienlijk beter dan veel andere Europese indices. De kans op een opwaartse doorbraak boven de 572,80 is dan ook nog steeds niet geweken. Toch verwacht ik dat dit de laatste perikelen zijn van consolidatiefase op een hoog niveau. We moeten dan ook alert blijven op de vorming van nieuwe toppatronen. Een doorbraak boven de 572,80 zou meer opwaartse ruimte vrijmaken waarbij de kans nog steeds aanwezig is dat het gaat om een overshoot, een verdere terugtest naar de voormalige langere stijgende bodemlijn. Met deze consolidatie en de mogelijke verdere verhoging van de jaartop is het neerwaartse risico voor de rest van het jaar nog steeds niet geweken. Wel zal hiermee een neerwaarts vervolg langer op zich laten wacht. Naar mijn mening blijft een verdere, langere en diepere correctie in de komende maanden nog steeds het meest realistische scenario na de zeer euforische opwaartse bewegingen in laatste jaren. Zodra de gisteren gevormde opwaartse gap (tot aan de 560) wordt opgevuld, lijkt de volgende top te zijn geplaatst. Onder de 550,40 lijkt een krachtig neerwaarts vervolg te kunnen worden ingezet.

Grafiek AEX Index op maandbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

Grafiek AEX Index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

DAX en STOXX Europe 600 nog steeds bezig met ontwikkeling van groot hoofd-schoudertoppatroon
Als we kijken naar de andere belangrijke Europese indices, de Xetra DAX en de STOXX Europe 600, dan zien we een andere technische situatie dan in de AEX. In de DAX zien we al sinds november vorig jaar een groot hoofd-schoudertoppatroon. De DAX lijkt momenteel bezig te zijn met de vorming van een grote 2e schouder bij dit patroon. De belangrijkste te breken steunzone ligt bij 11.800 – 11.900. Hier ligt de neklijn van dit grote toppatroon, maar ook de sinds 2009 stijgende bodemlijn. Een doorbraak hieronder zou het einde van deze lange bullmarkt betekenen en ligt relatief aanzienlijk dichterbij dan in veel andere indices. Bij 12.100 ligt de eerste belangrijke steun, de bodem van de afgelopen maand. Aan de bovenkant ligt als eerste weerstand de dubbele lagere top van mei dit jaar bij 13.200 en pas boven de meervoudige toppenzone (all-time high) bij 13.500 – 13.600 zou het huidige grote toppatroon opwaarts worden geneutraliseerd. Hier ga ik echter niet vanuit en ik verwacht in de komende tijd een krachtige neerwaartse draai richting de zone 11.800 – 11.900. Een doorbraak hieronder zal waarschijnlijk nog langer op zich laten wachten, maar is wel een realistisch scenario voor de 2e helft van dit jaar. Ook in de STOXX europe 600 zien we net als in de DAX nog steeds een patroon van lagere toppen sinds januari dit jaar. Hier is zelfs sinds begin vorig jaar de vorming van een groot hoofd-schouderpatroon zichtbaar. De neklijn van dit patroon ligt in de zone 365 – 370. Daaronder ligt rond de 352 nog de sinds 2009 stijgende bodemlijn. Pas boven de zone 405 – 410 lijkt het langetermijnbeeld weer op te knappen, maar dat verwacht ik echter niet. Eerste steun ligt bij de recent gevormde bodem van 374. Aan de bovenkant ligt de lagere top van mei bij 398 als eerste belangrijke weerstand. Veel Europese indices liggen er dus aanzienlijk zwakker bij dan de AEX en lijken in de eindfase te zitten van grote topformaties sinds vorig jaar. Dit zou betekenen dat de kans groot is dat bij een eventuele doorbraak in de AEX boven de 572,80 het slechts zal gaan om een tijdelijke overshoot en geen krachtige en structurele voortzetting van de stijgende langetermijntrend.

Grafiek Xetra DAX op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

Grafiek STOXX Europe 600 Index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

Eurodollar lijkt hogere middellangetermijnbodem te hebben gevormd
Als laatste bespreek ik vandaag de technische situatie van de eurodollar. Dit is een van de belangrijkste intermarktindicatoren die een aanzienlijk invloed heeft op de aandelenmarkten. De langetermijntrend is opwaarts gericht en ik verwacht richting het einde van dit jaar mogelijk al een test van mijn volgende opwaartse doel van 1,27. In de jaren 2014 en 2015 was er sprake van een forse bearmarkt in dit valutapaar. Hij viel toen terug vanaf de 1,40 naar ongeveer 1,05. Na een 2 jaar durende zijwaartse beweging tussen de 1,05 en 1,15 brak de eurodollar vorig jaar door de 1,15 en startte daarmee een volgende bullmarkt. Hij heeft tot op heden een meervoudige top gevormd bij 1,2550 waarna de ‘te’ steile opgaande bodemlijn werd gebroken. Dit betekende de start van een forsere correctie voor de vorming van de 1e hogere middellangetermijnbodem. Tot op heden heeft hij een meervoudige bodemzone gevormd rond de 1,15 – 1,1550, een technisch perfecte terugtest van het voormalige uitbraakniveau. Ook werd de steile neerwaartse toppenlijn van deze correctiefase al gebroken. De huidige consolidatie betekent naar mijn mening dat dit valutapaar kracht aan het opbouwen is. Zodra hij boven de zone 1,1790 – 1,1850 breekt, wordt de hogere middellangetermijnbodem bevestigt en start de volgende opwaartse beweging die de eurodollar richting de jaartop kan terugbrengen in de komende maanden. Onder de 1,15 ontstaat meer neerwaartse ruimte voor een grotere terugval richting de  1,09 – 1,10 maar ook een dergelijke beweging zou ook mijn visie in het langere technische beeld niet wijzigen. Wel wordt dan een hertest van de jaartoppen uitgesteld tot mogelijk in de loop van 2019. De recente forse correctie lijkt dus in zijn eindfase te zitten.

Grafiek Eurodollar op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 18 juli 2018

Bas Heijink

Senior Technisch Analist Bas Heijink houdt zich binnen de ING Investment Office van ING Bank bezig met Technische Analyse. Heijink let vooral op de kansen die hij ziet in de markt om op korte termijn een goed absoluut rendement te behalen.

Hij behaalde zijn bul Beleidsgerichte Financiële Economie op de Universiteit van Nijmegen in 1999, en is nu bezig met MTA. Heijink is verder verantwoordelijk voor het opstellen van de Technische Visie van ING Private Banking.

In 2014 ontving hij een ‘Gouden Stier’ als winnaar van de publieksprijs ‘Beste beleggingsexpert’ van beleggingssite belegger.nl. In 2016 en 2017 ontving hij een ‘Gouden Stier’ als winnaar van de publieksprijs ‘Beste technisch analist’.

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Bas Heijink, technisch analist, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid elke dag voorbeurs door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ”Amerikaanse beleggingswetgeving”). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor “U.S. Persons” in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.

Geef een reactie