--- ---

De AEX zette zijn neerwaartse beweging gisteren verder door naar een lager intraday niveau van 493,60. Ook zagen we gisteren de eerste slotkoers onder de 500 punten en daarmee onder de cruciale steunzone.

De grootste wijziging die ik doorvoer, is de verlaging van de langetermijnopinie naar ‘Short’.

We moeten terug naar de periode 2008 tot begin 2009 om een dergelijke opinie in het langetermijnbeeld te zien. Destijds werd in maart een bodem van net onder de 200 punten geplaatst, waarna in de daaropvolgende maanden een krachtige opwaartse omkeer plaatsvond als startpunt van een nieuwe langetermijnbullmarkt. Ik heb toen mijn visie verhoogd naar Long en deze bleef bijna 10 jaar intact. De 10-jarige bullmarkt lijkt hiermee definitief ten einde te zijn gekomen. Veel andere indices gaven deze signalen al eerder in de afgelopen maanden, zoals de Xetra DAX en de STOXX Europe 600 Index. Ook voorlopende Amerikaanse indices als de DJ Transport Index, de Russell 2000 en de SOX gaven enige tijd geleden al duidelijke langetermijnverkoopsignalen. Ik geef verder al langere tijd aan dat 2018 een overgangsjaar lijkt te zijn en in 2019 een bearmarkt kan worden doorgezet. Als doelzone voor 2019 houd ik de zone 400 – 410 aan. Om deze beweging te kunnen voorzetten, moest de AEX alleen nog onder de cruciale zone 500 – 501 terecht komen en sluiten. Na een eerste poging in oktober en de daaropvolgende herstelbeweging, lijkt in de laatste maand van dit jaar deze beweging dan toch plaats te vinden. We moeten overigens ook terug naar begin 2017 om de huidige standen van de AEX terug te vinden, de AEX staat dus op een niveau van ruim anderhalf jaar geleden. Inmiddels heeft in een ruime week tijd een vrije val plaatsgevonden van ongeveer 36 punten.

Overgangsjaar 2018 zorgt voor groot topvormingsproces
In het langetermijnbeeld zagen we begin dit jaar al de eerste verzwakkingen. De AEX wist niet meer in de buurt te komen van de bovenkant van het bijna 10 jaar durende stijgende trendkanaal. De laatste test van de onderkant van dit stijgende trendkanaal vond in 2016 plaats. Destijds werd na een forse terugval van ongeveer 25% een bodem bij 378 geplaatst. Dit was toen het startpunt van een 2 jaar durende krachtige opgaande versteiling. Tijdens deze versteiling vonden slechts enkele kleine correctieve tegenreacties plaats van 5% tot 6%. De markt werd steeds euforischer waarbij elke kleine terugval werd gezien door beleggers als ‘forse’ correctie en instapgelegenheid. Vaak vindt een dergelijke vorm van euforie aan het einde van een bullmarkt plaats. Begin dit jaar werd de opgaande bodemlijn van deze 2 jaar durende versteiling gebroken. Het eerste duidelijke verzwakkingssignaal. In de gehele periode tot en met eind juli werd een drievoudige en zware toppenzone gevormd (net boven mijn langetermijnkoersdoel van 564) in de zone rond 574. Elke top ging daarbij gepaard met een klassiek topvormingspatroon in de maandgrafiek. Zo werden een bearish engulfing, een shooting star en een dark cloud cover gevormd. De nipte verhoging van de jaartop in juli naar 576,90 betekende een tijdelijke overshoot, een laatste poging om deze zone te doorbreken die vals bleek te zijn. In augustus heb ik toen voor het eerst in jaren mijn langetermijnopinie al verlaagd naar Neutral. Inmiddels is de AEX vanaf de juli-top al 83 punten teruggevallen waarbij geregeld vrije val bewegingen plaatsvinden. De meest recente herstelbeweging zorgde ruim een week geleden voor de 4e lagere top bij 530 waarna de AEX in ongeveer 7 handelsdagen 36 punten terugviel. Als we overigens kijken naar de buitenlandse indices, zijn de terugvallen in sommige gevallen nog groter. De Duitse DAX en de STOXX Europe 600 braken al eerder hun stijgende langetermijnbodemlijnen en rondden al eerder grote hoofd-schouderpatronen neerwaarts af. Daar was al eerder de bevestiging van een bearmarkt. Kijken we overigens naar de S&P 500 en de Nasdaq 100 dan werden daar al de sinds 2016 krachtige opgaande bodemlijnen gebroken en staan deze indices ook op het punt om grote hoofd-schouderpatroon neerwaarts af te ronden ofwel te activeren. De neerwaartse weg is nog aanzienlijk groot en de neerwaartse druk blijft fors.

Breed dalend trendkanaal, onderkant bij 485 te vinden
De cruciale steunzone 500 – 501 bestond uit het 38,2%-Fibonacci-retracementniveau van de gehele stijging vanaf de 378-bodem maar hier lag ook de sinds 2009 stijgende bodemlijn en de eerdere bodem van oktober dit jaar. Kijken we overigens naar de gehele stijging sinds begin 2009 dan ligt het 38,2%-niveau net onder de 430. Als we verder kijken naar het neerwaartse potentieel in het kortetermijnbeeld dan zien we een breed dalend trendkanaal sinds de juli-top. Aan de bovenkant zien we nu een viertal lagere toppen. De onderkant van dit kanaal is bij 485 te vinden. Een test van deze onderkant acht ik zeker mogelijk in de laatste handelsweken van dit jaar. Houd er echter wel rekening mee dat tussentijdse herstelbewegingen fors kunnen zijn. De enige bovenliggende horizontale steun is rond de 490 te vinden. Aan de bovenkant zien we nu de eerste weerstand bij 500 – 501 liggen. Een opwaartse doorbraak hierboven zou echter niets aan mijn visie veranderen. Een eerste verbetering treedt pas op boven de dalende toppenlijn van nu 530. Overige weerstanden die bij een kortstondige herstelbeweging in zicht zouden kunnen komen, zijn de eerdere bodem van 506,90 en de brede (en 2e) neerwaartse gap van de afgelopen week tussen de 511 en 516. Zolang deze gap in de komende tijd (deels) open blijft staan, blijft de neerwaartse druk groot en lijkt een test van de onderkant van het dalende trendkanaal van nu 485 dit jaar nog goed mogelijk.

korte termijnlange termijnsteunniveausweerstandniveaus
ShortShort490 / 485 / 481 / 475 / 466500 – 501 / 506,90 / 511 / 516 / 518,70
Bas Heijink

Senior Technisch Analist Bas Heijink houdt zich binnen de ING Investment Office van ING Bank bezig met Technische Analyse. Heijink let vooral op de kansen die hij ziet in de markt om op korte termijn een goed absoluut rendement te behalen.

Hij behaalde zijn bul Beleidsgerichte Financiële Economie op de Universiteit van Nijmegen in 1999, en is nu bezig met MTA. Heijink is verder verantwoordelijk voor het opstellen van de Technische Visie van ING Private Banking.

In 2014 ontving hij een ‘Gouden Stier’ als winnaar van de publieksprijs ‘Beste beleggingsexpert’ van beleggingssite belegger.nl. In 2016 en 2017 ontving hij een ‘Gouden Stier’ als winnaar van de publieksprijs ‘Beste technisch analist’.

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Bas Heijink, technisch analist, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid elke dag voorbeurs door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ”Amerikaanse beleggingswetgeving”). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor “U.S. Persons” in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.

Geef een reactie