Met de beweging van gisteren is een dubbel toppatroon afgerond waarmee de kans is toegenomen dat een lagere top is gevormd (na de eerdere 522,70-top). De neerwaartse druk richting de 506,20 kan nu weer toenemen.

Dubbele top bij 519 en een dark cloud cover

In de afgelopen dagen gaf ik aan dat we alert moesten zijn op de vorming van toppatronen. Gisteren werd een dubbel toppatroon afgerond in de AEX. Als eerste werd een candlestick-toppatroon gevormd, een zogenoemde ‘dark cloud cover’. Dit is een tweedaags toppatroon dat ook bekend staat als een halve bearish engulfing. Buiten deze dark cloud cover werd ook een dubbele top in het zeerkortetermijnbeeld op de borden gezet. Afgelopen vrijdag brak de AEX door de dalende kortetermijntoppenlijn en vormde een intraday-top bij 519. Hiermee bleef hij net onder de oude bekende weerstand van 520, maar ook onder het 50-daags gemiddelde en het 50%-Fibonacci-retracementniveau van de recente 2e correctie (de augustus-correctie). Gisteren werd er een intraday-top bij 518,90 op de borden gezet. Dit betekent dat er nu een dubbele top in de AEX in het zeerkortetermijnbeeld is gevormd. Dit is tevens de eerste weerstand in het kortetermijnbeeld. Deze signalen wijzen erop dat de kans realistisch is dat een lagere top is gezet. Er is een duidelijke doorbraak boven de 519 nodig om deze topvormingsignalen in het zeerkortetermijnbeeld weer op te heffen. Het is nu belangrijk dat deze topsignalen in de komende dagen een krachtig neerwaarts vervolg krijgen

Grafiek AEX op dagbasis

Tweetal correcties tijdens het grote topvormingsproces
De AEX bevindt zich al sinds mei dit jaar in een topvormingsproces en heeft daarbij een correctieve fase opgestart. Dit is een normale beweging na de krachtige voorafgaande stijging. Als we kijken naar 2016 dan zien we een duidelijke opgaande middellangetermijntrend sinds de zeer belangrijke langetermijnbodem rond de 380 punten van februari 2016. De vierde en laatste keer dat deze stijgende middellangetermijnbodemlijn werd getest was vorig jaar december bij 445,65. Vanaf dit punt is de AEX direct doorgelopen in 6 maanden tijd naar de 537,80 in mei dit jaar. Een stijging van ruim 90 punten zonder correctieve tegenreacties. Een dergelijk lange periode zonder noemenswaardige terugvallen is zeer zeldzaam en sinds de start van de bullmarkt in 2009 nog niet eerder voorgekomen. De mei-top bij 537,80 lag echter niet bij een belangrijke weerstand maar zorgde in de daaropvolgende weken wel voor een aanzienlijk verslechtering in het technische beeld. Inmiddels hebben we sinds de top bij 537,80 al een tweetal normale correcties (5% en 6%) gehad die deel uitmaken van het grote topvormingsproces.

5e maand van consolidatie op maandgrafiek
Inmiddels is de correctieve fase zijn 5e maand ingegaan. Ik maak vaak de vergelijking met de situatie na april 2015. Destijds vond ook een 5-maandenlange consolidatiefase plaats voordat een volgende grote neerwaartse beweging werd opgestart. In deze maanden werden toen grote toppatronen op de maandgrafiek geplaatst. Dit zien we ook in de afgelopen maanden. Op de maandgrafiek werden een shooting star, een bearish engulfing en een dark cloud cover gevormd. Ook op de weekgrafiek werden bij de 537,80-top en de 533,20-top in beide gevallen een bearish engulfing geplaatst. Er is een structurele beweging boven de 537,80 nodig om deze patronen op te heffen. Verder zien we de contouren van een groot en sinds maart aanwezig hoofd-schouderpatroon met de neklijn bij 506,20. Daaronder wordt dit patroon geactiveerd met een te berekenen koersdoel van ongeveer 475. De kans blijf dus groot dat deze vergelijkingen met 2015 en de gevormde patronen ervoor zorgen dat de correctieve fase de komende tijd wordt voorgezet tot ruim onder de 500-puntengrens. Deze fase zal naar mijn mening uiteindelijk wel zorgen voor een belangrijke en volgende middellangetermijnbodem.

Ontstaat vandaag een neerwaarts island reversal patroon?
De 2e correctie van 2017 is nog steeds in volle gang. De dalende toppenlijn vanaf de 533,20-top werd al wel gebroken, maar de AEX bleef onder de vorige lagere top van 522,70. Hierdoor is de kans aanwezig dat een nieuwe en minder steil dalende toppenlijn wordt gevormd. In de week van de doji’s (vorige week) werd vanaf de test van de 506,20-bodem een krachtig herstel ingezet tot de 519. Hierbij werd ook een opwaarts island reversal patroon gevormd. De AEX kan vandaag een negatief island reversal patroon afronden. Zodra hij onder de meest recente gap (514 – 514,30) opent en daaronder blijft, is dit een volgend toppatroon. Een sluiting van deze gap maakt zowiezo de weg vrij richting de 1e opwaartse gap tussen de 510,60 en 511,30. Dit is het laatste steunpunt tot aan de 506,20. Met de vorming van de toppatronen en een eventuele sluiting van de 514-gap neemt de neerwaartse druk snel toe richting opnieuw de zware steun van 506,20. Ik blijf bij mijn visie dat een doorbraak onder de 506,20 binnenkort realistisch is. Pas boven de 522,70 lijkt een meer zijwaarts karakter in de AEX te ontstaan in het zeerkortetermijnbeeld. Maar ook dan zijn de neerwaartse risico’s voor de komende weken/maanden nog niet ten einde. De meeste indices bevinden zich al enige tijd in een correctieve fase. Dit gold niet voor de Nasdaq 100 en de S&P 500. Maar in deze indices werden in de afgelopen dagen dubbele toppen (bij all-time high) gevormd en is er sprake van negatieve divergentie. De kans op een volgende neerwaartse beweging is dan ook zeker realistisch.

korte termijn lange termijn steunniveaus weerstandniveaus
Short Long 510,60 – 511,30 / 506,60 / 506,20 514,80 / 519 / 520 / 522,70 / 523,15
Bas Heijink

Senior Technisch Analist Bas Heijink houdt zich binnen de ING Investment Office van ING Bank bezig met Technische Analyse. Heijink let vooral op de kansen die hij ziet in de markt om op korte termijn een goed absoluut rendement te behalen.

Hij behaalde zijn bul Beleidsgerichte Financiële Economie op de Universiteit van Nijmegen in 1999, en is nu bezig met MTA. Heijink is verder verantwoordelijk voor het opstellen van de Technische Visie van ING Private Banking.

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Bas Heijink, technisch analist, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid elke dag voorbeurs door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ”Amerikaanse beleggingswetgeving”). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor “U.S. Persons” in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.

2 reacties op “Afronding dubbel toppatroon”

  1. Frans schreef:

    Je blijft vasthoudend Bas met je korte termijn neerwaartse visie. Ik hoop niet dat je gelijk gaat krijgen al is het natuurlijk wel zo dat je elk jaar wel een keer een correctie. Vandaag tikkie terug zo lijkt het.
    Groet, Frans

  2. Bas Heijink schreef:

    @Frans,

    In de afgelopen jaren hadden we jaarlijks veelal te maken met ongeveer 6 correcties per jaar. Een normale correctie betekent vanuit mijn visie 5% tot 10% daling tussen een top en een bodem. Ook zagen we jaarlijks geregeld een zware correctie van ruim 10%. Dit jaar staat de teller pas op 2 correcties (van 537,80 naar 506,20 en van 533,20 naar 505,90). Ik verwacht dat er nog meerdere zullen komen dit jaar voordat een belangrijke hogere middellangetermijnbodem wordt gevormd. Overigens vallen al deze correcties binnen de grenzen van de stijgende langetermijntrend. Deze is sinds 2009 opwaarts gericht en ik verwacht dat deze zal worden voortgezet. Echter zijn correcties noodzakelijk om de ondergrenzen van een stijgende trend aan te geven.

    Met vriendelijke groet,

    Bas Heijink

Geef een reactie