Het rentebeleid van de centrale banken is destructief voor de economie.

Renteverlaging

De Europese Centrale Bank gaat vandaag de rente verder verlagen.¹ Het gaat om de rente waartegen de banken hun geld kunnen lenen bij de Europese Centrale Bank. De achterliggende gedachte is dat er meer geld ‘de economie in moet’. Als het voor de banken lucratiever wordt om geld te lenen, zal het ook gemakkelijker uitgeleend worden aan bedrijven en consumenten. Op het moment dat deze zich in de schulden steken, kunnen ze meer besteden en zal dit de economie ten goede komen.


Kortzichtigheid

Dit zal de economie ten goede komen, natuurlijk. Meer bestedingen zijn immers goed om de economische motor draaiende te houden. Dit klinkt weliswaar logisch, maar er ligt een aanzienlijke denkfout aan ten grondslag: dat met het opbouwen van schulden duurzame economische groei te realiseren is. Dat lenen niet de manier is om vraaguitval te compenseren, behoeft geen betoog. Toch wordt nu opnieuw een rentewapen ingezet.


Schulden schaden

Het is onwenselijk dat de schulden toenemen, zeker op het moment dat we met zijn allen al meer schulden hebben dan ooit tevoren. Natuurlijk is het zo dat voor het goed functioneren van een economisch systeem het belangrijk is dat er wordt geïnvesteerd in economische activiteit. Natuurlijk is het daarom belangrijk dat banken niet stoppen met het financieren van het midden- en kleinbedrijf, de motor van elke economie. Natuurlijk is het ook goed dat de overheden en centrale banken dit willen stimuleren. Het doel heiligt echter niet altijd de middelen. Een toename van de schulden kan namelijk vele negatieve gevolgen hebben; het kan inflatie in de hand werken en een voedingsbodem voor nieuwe crises zijn.


Inflatie

Een lagere rente werkt inflatie in de hand. Er komt meer geld in omloop en de prijzen zullen stijgen. Het koopkrachtverlies is schadelijk voor mensen die een spaartegoed hebben opgebouwd. Bovendien zijn instabiele prijzen zeer onwenselijk. De ECB zou deze instabiliteit moeten tegengaan in plaats van in de hand werken. Het handhaven van prijsstabiliteit is nota bene de voornaamste van de beschreven doelstellingen van de bank.² Hoe vaak hebben we de ECB in het verleden wel niet horen zeggen dat ze ‘geen rentestappen wilde ondernemen, omdat het stimuleren van de economie buiten het takenpakket was’? Enkel het garanderen van prijsstabiliteit was het doel. Het is dan ook moeilijk te begrijpen dat nu plots zo lichtzinnig met het rentewapen wordt omgegaan.


Schuldenberg

Nog erger zijn echter de gevolgen van deze maatregel op lange termijn, het laten toenemen van de schulden. Het is namelijk grotendeels de enorme schuldenberg die ons tot in deze crisis heeft gebracht. Naast de grote schuld van de overheid zelf ³ is vooral het ‘leven op de pof’ van consumenten⁴ vragen om nieuwe problemen. De schuld per huishouden is al enorm en kent zijn grenzen, al is het na vijf nieuwe kredietkaarten. Het is niet reëel met kredieten een duurzame economische groei te willen realiseren. Sterker nog: de continue opbouw van schulden zal ooit weer resulteren in heftige en pijnlijke saneringen, zoals we die nu ervaren. Deze sanering moet eerst worden afgerond voordat weer gezonde economische groei gerealiseerd kan worden. Dit is op korte termijn misschien ongunstig voor de economische cijfers, maar op de lange termijn veel en veel beter.


Leren uit het verleden

Het destructieve karakter van het rentewapen op lange termijn is pijnlijk zichtbaar geworden in Japan en de Verenigde Staten. Het is daarom wachten tot de ECB tot bezinning komt en weer gaat doen waar deze voor is opgericht: het bewaken van de prijsstabiliteit.

Succes,

Simon Haas

1) http://www.rtl.nl/(/financien/rtlz/home/)/components/financien/rtlz/2009/weken_2009/14/0401_1325_rente_besluit_naar_beneden.xml , bekeken op 1-4-2009.

2) http://www.ecb.int/ecb/educational/facts/monpol/html/mp_001.en.html , bekeken op 1 april 2009.

3) http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/macro-economie/publicaties/artikelen/archief/2009/2009-023-pb.htm , bekeken op 1 april 2009.

4) http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/macro-economie/publicaties/artikelen/archief/2009/2009-008-pb.htm , bekeken op 1 april 2009.