Het dagen van de overheid door Fortis-aandeelhouders getuigt van gebrek aan bescheidenheid en zelfreflectie.

Fortis was gered, gered van de ondergang door de Nederlandse Staat, door het duo Wouter Bos en Nout Wellink en hun kordate optreden. Fortis was gered, niet omgevallen in de kredietcrisis, zoals andere banken reeds overkomen was.
Net bijgekomen van de schrik, van de bijna-doodervaring, net het laatste beetje water uitgeproest, krabbelt de geredde drenkeling overeind, ziet zijn erbarmelijke staat en wijst beschuldigend naar zijn redder.

Nu de ergste paniek van de kredietcrisis achter de rug is, de dreiging van faillissementen grotendeels is afgenomen, beginnen de eigenaren van Fortis Holding te morren. Ze hebben zich zelfs verenigd in FortisEffect en laten de door hen ingehuurde advocaat klare taal spreken: “Alle maatregelen die gebaseerd zijn op die nationalisatie moeten worden gestaakt tot het onderzoek in België is afgerond. Dat onderzoek moet uitwijzen of Nederland te weinig heeft betaald. Dat kan leiden tot een plicht tot bijbetaling, maar het kan zelfs zo zijn dat alle maatregelen en de complete nationalisatie van Fortis Nederland, Fortis Verzekeringen en ABN AMRO moeten worden teruggedraaid”, aldus advocaat De Gier op zijn website .

De advocaat liet gisteren in NOVA weten begin januari een kort geding aan te spannen tegen de Nederlandse Staat om zo de overname nietig te laten verklaren en terug te draaien of om een schadevergoeding voor de aandeelhouders te krijgen -in de uitzending van NOVA werd het bedrag van 11 miljard genoemd.

Deze zet getuigt van een schromelijk gebrek aan zelfkritiek en bovendien van een grote ondankbaarheid. Zijn de Fortis-aandeelhouders vergeten hoe nijpend de situatie was? Weten ze na twee maanden al niet meer dat overheidsingrijpen ook echt noodzakelijk was? Dat het slechts de keuze was tussen gered worden of verdrinken?

Misschien is het goed hun geheugens even op te frissen. Misschien is het goed om de situatie waarin Fortis verkeerde weer even voor de geest te halen. Fortis stond namelijk op omvallen. De bank had zich vertild aan de gedeelde overname van ABN-AMRO. De bank had serieuze financieringsproblemen, maar bovenal vertrouwden klanten en collega’s hun bank niet meer. Eind september, vlak voor de gedeeltelijke nationalisatie haalden klanten massaal hun geld weg bij Fortis, waardoor het bedrijf in acute geldnood kwam. Ook kon Fortis door gebrek aan vertrouwen niet meer lenen op de interbancaire geldmarkt. De situatie was zo ernstig dat De Nederlandsche Bank dreigde met het onder curatele te stellen van Fortis als het concern niet zou instemmen met een nationalisatie. Bron: NRC . De dreiging van een faillissement werd ook door de ECB in de persoon van Trichet onderkend . Er viel dus niet te veel te kiezen; om het vertrouwen te herstellen was de nationalisatie nodig, eerst gedeeltelijk en vier dagen later volledig. De belangen van de rekeninghouders en de rol als systeembank moesten worden veiliggesteld, zo stelde het Ministerie van Financiën op 3 oktober.

Deze nationalisatie is met de volledige medewerking van het Fortis-bestuur gerealiseerd, dat wel wist dat het met de rug tegen de muur stond. Uiteraard konden de bestuursleden, vanuit hun onderhandelingspositie geen hoofdprijzen binnenslepen en natuurlijk konden zij noch van de overheden verwachten met belastinggeld een hoofdprijs te betalen noch konden zij BNP Paribas verwijten optimaal gebruik te maken van de situatie en afhankelijkheid. Het was slikken of stikken.
Gezien de situatie heeft het bestuur dus de laatste strohalm, de enige nog uitgestoken hand gegrepen en zich lijdzaam laten redden.

De oplossing is uiteraard nogal zuur voor de Fortis-beleggers die hun bezit verkwanseld zagen worden. De koers van het aandeel is momenteel nog steeds een klap in het gezicht van de aandeelhouders. Hun onvrede is dan ook best begrijpelijk. Maar hun krokodillentranen zijn dat niet.  Allereerst weet je dat je als belegger een risico loopt; het kan goed-, maar ook misgaan. En juist die eigen verantwoordelijkheid lijkt men nu kwijt te zijn. In een interview met zakenkrant De Tijd verwoordde de Belgische minister van Financiën Reynders zijn weinige medelijden met aandeelhouders die verliezen lijden door de financiële crisis op een mooie en duidelijk manier. “Als aandeelhouders geen belasting op meerwaarden uit aandelen willen betalen, moeten ze bij mij ook niet aankloppen als ze minwaarden boeken. Wie zijn geld investeert in aandelen weet, of zou moeten weten, dat er risico's zijn.”

Het 'hand in eigen boezem steken' is er helaas dus niet bij bij de Fortis-beleggers, gezien hun recente juridische stappen. Daarnaast is echter ook de richting in welke de frustratie zich keert vreemd en getuigt van kortzichtigheid. Hoe kan het immers zijn dat nu juist de redder van het bedrijf, de Staat, wordt aangeklaagd? Hoe kan het zijn dat diegene die een dreigend faillissement heeft weten af te wenden en er voor heeft gezorgd dat Fortis überhaupt nog bestaat zich voor de rechter moet verantwoorden?

Beleggers zijn soms kennelijk kortzichtig en daardoor vergeten zij naar de oorzaken te kijken. Hun frustratie zit hem in het nagenoeg waardeloos worden van het aandeel. Maar hoe komt het dat Fortis nu voor nog geen euro te koop is? Is dat de schuld van de overheid? Van BNP Paribas? Natuurlijk niet! Dit is te wijten aan beleid binnen de organisatie, wanbeleid dat het bedrijf aan de rand van de afgrond heeft gebracht. En wie is er verantwoordelijk voor het beleid? Juist, het bestuur, met als eindverantwoordelijke de AVA, de aandeelhouders zelf.

Het dagen van de Staat -die in België notabene een fonds voor de Fortis-aandeelhouders heeft opgericht om bij een toekomstige privatisering eventuele winsten met hen te kunnen delen- is daarom een daad van een jammerlijk gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel en bescheidenheid.

Haas