De olieprijs kan flink omhoog.

Momenteel noteert de olie een koers onder de 45 dollar per vat. In mijn vorige column noemde ik al enkele redenen waarom dit erg laag is. In onderstaand stuk ga ik hier wat dieper op in.

Allereerst is de voorraad olie beperkt: de totale, in de aardbodem aanwezige olie is een vast gegeven. Iedereen die verder kijkt dan de dag van vandaag zal beseffen dat de olie ooit op zal zijn; de olie is een schoolvoorbeeld van een schaars goed.

Onze maatschappij is verknocht aan olie en deze afhankelijkheid wordt steeds groter. Uiteraard verbranden we een flink deel van deze grondstof in onze motoren en verwarmingen, maar de afhankelijkheid wordt pas echt goed duidelijk als je beseft in welke producten olie allemaal wel niet wordt toegepast, met als duidelijkste voorbeeld de kunststoffen, materialen die zo met onze maatschappij zijn verbonden dat het voorstellen van een wereld zonder deze olie al heel moeilijk wordt.

Olie is al geruime tijd een erg bruikbare grondstof. Logischerwijs hebben we de afgelopen decennia de olie die het gemakkelijkst te verkrijgen was het eerst opgemaakt; grotere olievelden die dicht onder een gemakkelijk doordringbare bodem lagen, zijn als eerste aangesproken. Inmiddels is al een flink deel van deze goedkopere categorie verbruikt en neemt het aandeel van olie uit moeilijker toegankelijke velden toe. Dit belemmert niet alleen de kwantiteit, maar stuwt tegelijkertijd de prijs; er zijn immers voor deze categorie meer investeringen nodig.

Veel landen zien, gezien deze investeringen, dan ook hun velden pas rendabel geëxploiteerd bij een hoge oliekoers. Uiteraard zijn er ook landen met gemakkelijker op te pompen olie, zoals Saudi-Arabie, die bij een lagere olieprijs al kunnen verdienen, maar het is duidelijk dat olieproducerende landen (steeds meer) baat hebben bij een hoge olieprijs.

Daar komt nog bij dat veel landen zich in hun rijksbegrotingen ook afhankelijk hebben gemaakt van de olie-inkomsten. Oliestaten, de naam zegt het al, hebben olie vaak als voornaamste inkomstenbron. Een lage olieprijs zoals de huidige drukt op de begrotingen, met alle gevolgen van dien. Ook vanuit dit oogpunt is het belang bij een hoge olieprijs groot.

Ongeveer veertig procent van de olieproducerende landen heeft zich verenigd in OPEC . Dit kartel beschouwt dan ook de huidige olieprijs als te laag en heeft in oktober de productie teruggeschroefd om zo de prijs op te drijven en bovendien heeft het aangegeven dit in november opnieuw te zullen doen. Op de zeventiende van deze maand wordt hierover in Algerije een beslissing genomen.

Naast de OPEC-landen zijn er natuurlijk ook nog legio bedrijven, vaak grote, invloedrijke conglomeraten, die een groot belang hebben bij een hoge olieprijs. Bekende voorbeelden hiervan zijn de olieverwerkers als Shell. Zij hebben zelf al grote voorraden die ze natuurlijk het liefst tegen een zo hoog mogelijke koers afzetten.

Uiteraard zijn er ook belangen bij een lage olieprijs. Niet alleen betalen consumenten liever niet teveel aan de pomp, ook stimuleert een lage olieprijs de economische groei en verlaagt deze de inflatiedreiging. Deze belangen kunnen de economische wet van vraag en aanbod echter niet veranderen.

De vraag naar olie staat namelijk niet echt ter discussie. Voor de langere termijn zal de vraag naar olie blijven groeien. Het IEA, het internationale energieagentschap,  verwacht voor de komende 20 jaar een stijging van de vraag van bijna 25 procent. Vandaag liet dit IEA weten dat ‘het tijdperk van de goedkope olie over is’. Voor de toekomst verwacht dit agentschap dan ook olieprijzen van minstens 200 dollar per vat. Ook spreekt het zich uit over alternatieven. Andere brandstoffen zullen weliswaar snel opkomen, maar olie zal toch de voornaamste energiebron blijven de komende decennia. Het agentschap waarschuwt zelfs voor een afname van de investeringen in alternatieve, duurzamere energie nu het economische wat minder dreigt te gaan. Daar kan men nog bij bedenken dat de lage prijzen ook niet stimuleren om alternatieven te ontwikkelen; de economische noodzaak is immers minder aanwezig. De OPEC verwacht zelfs, zo is te lezen in het oliemarktrapport van november, dat de lage olieprijs, een stimulans voor de vraag, de negatieve gevolgen van de mindere economische situatie in het huidige kwartaal grotendeels zal compenseren.

Het aanbod staat onder druk en de vraag lijkt voor de komende decennia dus nog gegarandeerd; je hoeft geen economie gestudeerd te hebben om te bedenken dat dit een prijsverhogend effect heeft. De huidige prijsniveaus zijn, ondanks de hoge volatiliteit en de daarmee gepaard gaande lage voorspelbaarheid, in mijn ogen daarom een uitstekende mogelijkheid om voor de langere termijn in deze grondstof te stappen.

Haas